Dane z enovy w narzędziach AI — bez łamania RODO

Skąd bierze się problem

Firma handlowa chciała analizować sprzedaż i należności z pomocą modelu językowego. Dział odpowiedzialny za ochronę danych powiedział „nie" — i miał rację: nazwy kontrahentów, NIP-y, adresy i kwoty przypisane do konkretnych firm nie mogą wychodzić do zewnętrznego dostawcy tak po prostu.

Zwykle na tym się kończy. Albo narzędzie jest zablokowane, albo ktoś używa go po cichu, na własnym koncie, z prawdziwymi danymi. Obie opcje są złe.

Jak działa pseudonimizacja

Zamiast wysyłać dane takie, jakie są, dodatek podmienia wszystko, co identyfikuje, na identyfikatory zastępcze — zanim cokolwiek opuści system. Model widzi „K-17: 48 200 zł, 31 dni po terminie", a nie nazwę firmy.

Kluczowe są dwie cechy:

• Deterministyczna. Ten sam kontrahent zawsze dostaje ten sam identyfikator. Dzięki temu model może porównywać okresy i wskazywać tendencje — „K-17 rośnie trzeci kwartał z rzędu" — bez wiedzy, kim jest K-17.
• Odwracalna tylko po Twojej stronie. Mapowanie identyfikatorów na prawdziwe nazwy zostaje w Twojej bazie. Wynik z modelu wraca, dodatek podstawia nazwy z powrotem i dopiero wtedy raport jest czytelny dla człowieka.

Mechanizm działa na znanym schemacie enovy, więc wiadomo z góry, które pola są identyfikujące, a które nie. Nie trzeba zgadywać, co zamazać.

Co to zmienia, a czego nie

Pseudonimizacja ogranicza zakres informacji, które trafiają do dostawcy modelu. Nie zastępuje obowiązków administratora danych — to nadal Twoja firma decyduje, co i komu wysyła, i to ona odpowiada. Warto o tym pamiętać przy dwóch rzeczach:

1. Klucz do modelu. Przy płatnym kluczu API dane zapytań nie są wykorzystywane do trenowania modelu; darmowy poziom ma inne warunki. Dla danych finansowych polecam płatny — przy kilku zapytaniach dziennie to koszt rzędu groszy.
2. Model lokalny. Dla instalacji, w których nic nie może opuścić firmy, da się podpiąć model działający u Was. Wtedy pseudonimizacja jest dodatkowym zabezpieczeniem, a nie jedynym.

Gdzie to już działa

Ten mechanizm jest sercem dodatku do raportów: sprzedaż, należności i magazyn liczone w kodzie, a model dostaje policzone zestawienie z etykietami zamiast nazw — i tylko je opisuje.

Czy to się opłaca

Sam mechanizm pseudonimizacji to zwykle prosty dodatek — półka 1 000 – 4 000 zł. Zwykle jednak nie kupuje się go osobno, tylko jako część rozwiązania, które bez niego nie mogłoby w ogóle powstać. I to jest właściwa miara: nie „ile kosztuje pseudonimizacja", tylko „ile warte jest narzędzie, którego dziś nie wolno Wam użyć".

Powiązane

• Aplikacje webowe i AI — OCR, raporty opisywane słownie, portale.
• Dodatek AI do raportów — gotowe rozwiązanie z tym mechanizmem w środku.
• Wróć do bloga